Boşanmada Mal Rejimi Seçimi
Mal Rejimi Nedir?
Mal rejimi, evlilik birliği süresince eşlerin edindiği veya evlilik öncesinde sahip olduğu malların hukuki statüsünü belirleyen kurallar bütünüdür. Boşanma davasının mali sonuçları büyük ölçüde eşlerin hangi mal rejimine tabi olduğuna göre şekillenir.
Kanuni Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma
Türk hukukunda, taraflar başka bir rejim seçmedikçe evlilik tarihinden itibaren kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu rejimde mallar, 'kişisel mallar' ve 'edinilmiş mallar' olmak üzere iki gruba ayrılır. Kişisel mallar, evlilik öncesinden sahip olunan veya miras/bağış yoluyla edinilen mallardır ve paylaşıma konu olmaz. Edinilmiş mallar ise evlilik süresince çalışma karşılığı elde edilen gelir ve bu gelirle edinilen mal varlığını kapsar ve boşanmada eşit olarak paylaşılır.
Seçimlik Mal Rejimleri
Eşler, evlenmeden önce veya evlilik süresince noterde düzenleyecekleri bir mal rejimi sözleşmesiyle kanuni rejim dışında bir rejim seçebilir. Türk Medeni Kanunu'nda düzenlenen diğer rejimler şunlardır:
- Mal ayrılığı: Her eş kendi malı üzerinde tam tasarruf yetkisine sahiptir; boşanmada karşılıklı mal paylaşımı söz konusu olmaz.
- Paylaşmalı mal ayrılığı: Mal ayrılığına benzer, ancak evlilik süresince edinilen bazı mallar belirli oranlarda paylaşıma konu olabilir.
- Mal ortaklığı: Eşlerin mal varlığı, kanunda sayılan istisnalar dışında ortak mal sayılır ve boşanmada bu ortaklık tasfiye edilir.
Mal Rejiminin Boşanmaya Etkisi
Hangi mal rejimi geçerliyse, boşanma davası sonuçlandığında veya ayrı bir dava ile mal rejiminin tasfiyesi talep edildiğinde, mal varlığı bu rejimin kurallarına göre paylaştırılır. Edinilmiş mallara katılma rejiminde, bir eş diğerinin edinilmiş mallarındaki artı değerin yarısı üzerinde katılma alacağı hakkına sahip olabilir.
Katkı Payı Alacağı
Evlilik tarihi 1 Ocak 2002'den önce olan ve bu tarihten önce mal ayrılığı rejimine tabi olan eşler için, diğer eşin kişisel çalışmasıyla katkıda bulunduğu malvarlığı üzerinde katkı payı alacağı talep edilebilir. Bu, kanuni mal rejiminden farklı bir hukuki temele dayanan ayrı bir alacak türüdür.
Mal Rejimi Sözleşmesi Yapılırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Mal rejimi sözleşmesi, resmi şekil şartına tabidir ve noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılabilir. Sözleşmenin evlilik öncesinde mi yoksa evlilik süresince mi yapıldığı, hangi tarihten itibaren hüküm doğuracağını etkiler. Seçilecek rejimin, tarafların mali durumuna ve beklentilerine uygun olup olmadığının değerlendirilmesi önemlidir.
Boşanma Sürecinde Mal Paylaşımı Nasıl İlerler?
Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasıyla birlikte veya boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir dava olarak da açılabilir. Bu süreçte malların hangi tarihte ve hangi kaynakla edinildiğinin tespiti, tasfiye hesaplamasının doğru yapılması için belirleyici rol oynar. Taşınmazlar, banka hesapları, araçlar ve varsa şirket payları bu değerlendirmenin kapsamına girebilir.
Sonuç
Mal rejimi seçimi, boşanma sürecinin mali sonuçlarını doğrudan etkileyen önemli bir husustur. Üsküdar ve çevresinde boşanma süreciyle karşılaşan kişilerin, hangi mal rejimine tabi olduklarını ve bu rejimin mal paylaşımına nasıl yansıyacağını önceden değerlendirmesi, sürecin daha öngörülebilir ilerlemesine yardımcı olur.